تست نفوذ چیست و چرا لازم است؟ ارائه خدمات تست نفوذ

تست نفوذ (Penetration Test) که Pentest هم نامیده می‌شود، نوعی حمله سایبری شبیه‌سازی شده و کنترل شده علیه شبکه‌ها و سیستم‌های کامپیوتری سازمان‌ها برای بررسی آسیب‌پذیری‌‌ها یا همان حفرات امنیتی است. در این نوع تست از همان تکنیک‌ها، ابزارها و فرایندهایی استفاده می‌شود که هکرها از آن‌ها برای هک کردن سامانه‌های سازمان‌ها استفاده می‌کنند وتست نفوذ بر اساس Scope، Rules of Engagement و اهداف آزمون انجام می‌شود و قرار نیست همه حملات ممکن شبیه‌سازی شوند. NIST هم Pentest را آزمونی می‌داند که در آن ارزیاب تلاش می‌کند با شبیه‌سازی حملات واقعی، راه‌های عبور از کنترل‌های امنیتی را بررسی کند.

چرا تست نفوذپذیری ضروری است؟

با افزایش پیچیدگی تهدیدات سایبری و گسترش سطح حمله سازمان‌ها، صرفاً استقرار راهکارهای امنیتی برای امنیت سایبری و محافظت از زیرساخت‌ها کافی نیست. سازمان‌ها باید به‌صورت دوره‌ای بررسی کنند که کنترل‌های امنیتی آن‌ها در برابر سناریوهای واقعی حمله تا چه اندازه مؤثر هستند. تست نفوذ با شبیه‌سازی حملات کنترل‌شده، به شناسایی و اعتبارسنجی نقاط ضعف امنیتی پیش از سوءاستفاده مهاجمان کمک می‌کند.

اهمیت این موضوع با توجه به تغییرات فضای تهدیدات سایبری بیشتر شده است. بر اساس گزارش Global Cybersecurity Outlook 2026 مجمع جهانی اقتصاد، ۸۷ درصد از پاسخ‌دهندگان، آسیب‌پذیری‌های مرتبط با هوش مصنوعی را سریع‌ترین تهدید سایبری در حال رشد طی سال ۲۰۲۵ دانسته‌اند. همچنین، گزارش 2026 Data Breach Investigations Report نشان می‌دهد که سوءاستفاده از آسیب‌پذیری‌ها در ۳۱ درصد از رخنه‌های بررسی‌شده، نقطه ورود اولیه بوده است.

در چنین شرایطی، شناسایی یک آسیب‌پذیری به‌تنهایی کافی نیست؛ سازمان‌ها باید بداند آیا این ضعف در عمل قابل سوءاستفاده است و در صورت موفقیت حمله، مهاجم تا چه سطحی می‌تواند دسترسی پیدا کند. به همین دلیل، انجام دوره‌ای تست نفوذ می‌تواند به سازمان‌ها در شناسایی نقاط ضعف قابل‌سوءاستفاده و اولویت‌بندی اقدامات اصلاحی کمک کند.

خدمات تست نفوذ را از چه شرکت‌هایی بگیریم؟

هکرهای قانونی که هکرهای کلاه سفید نامیده می‌شوند، تست نفوذ را برای سازمان‌ها انجام می‌دهند. این هکرها متخصصین IT یا امنیت هستند و از روش‌های مختلف هک برای شناسایی حفرات امنیتی در زیرساخت‌های شبکه و کامپیوترهای سازمان استفاده می‌کنند.  توصیه می‌شود که سازمان‌ها تست نفوذ را به کسانی بسپارند که اطلاعاتی در رابطه با سامانه‌های دفاع سایبری سازمان نداشته باشند تا حمله هکری شبیه‌سازی شده تا حد امکان به حملات هکری واقعی شباهت داشته باشد. بنابراین، بسیاری از سازمان‌ها تست نفوذ را به شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات امنیت سایبری مثل شرکت سایبرنو می‌سپارند.

انواع روش‌های انجام Pentest کدامند؟

تست نفوذ را می‌توان از دو جنبه اصلی دسته‌بندی کرد: میزان اطلاعاتی که در اختیار کارشناس تست قرار می‌گیرد و دارایی یا سامانه‌ای که مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

انواع تست نفوذ بر اساس میزان اطلاعات

تست نفوذ جعبه سیاه (Black Box): در این روش، کارشناس اطلاعات محدودی درباره زیرساخت و سامانه‌های هدف در اختیار دارد و آزمون را مشابه شرایط یک مهاجم خارجی انجام می‌دهد. هدف، بررسی میزان مقاومت سامانه در برابر حمله‌ای است که مهاجم از اطلاعات محدودی درباره سازمان برخوردار است.
تست نفوذ جعبه خاکستری (Gray Box): در این روش، بخشی از اطلاعات موردنیاز که شامل اطلاعات کاربری، مستندات فنی یا دسترسی محدود است، در اختیار کارشناس قرار می‌گیرد. تست جعبه خاکستری امکان بررسی عمیق‌تر برخی سناریوهای حمله را فراهم می‌کند و در عین حال شرایطی نزدیک به حمله توسط یک کاربر یا مهاجم دارای دسترسی اولیه را شبیه‌سازی می‌کند.
تست نفوذ جعبه سفید (White Box): در این روش، اطلاعات فنی گسترده‌تری مانند معماری سامانه، کد منبع، اطلاعات زیرساخت یا مستندات فنی در اختیار تست‌کننده قرار می‌گیرد. این رویکرد امکان بررسی عمیق‌تر سامانه و شناسایی ضعف‌هایی را فراهم می‌کند که ممکن است در آزمون‌های جعبه سیاه قابل مشاهده نباشند.

انواع تست نفوذ بر اساس محل و دارایی مورد آزمون

تست نفوذ خارجی (External Penetration Test): در این روش، دارایی‌هایی که از طریق اینترنت در دسترس هستند، مانند وب‌سایت‌ها، وب‌اپلیکیشن‌ها، APIها، سرویس‌ها و زیرساخت‌های قابل دسترس از خارج سازمان، مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. هدف، بررسی میزان مقاومت دارایی‌های سازمان در برابر حملات از خارج از شبکه است.
تست نفوذ داخلی (Internal Penetration Test): در این روش، آزمون از داخل شبکه سازمان یا با فرض وجود یک دسترسی اولیه به شبکه انجام می‌شود. این تست می‌تواند میزان تأثیرگذاری ضعف‌های امنیتی بر سامانه‌های داخلی، امکان دسترسی غیرمجاز و حرکت مهاجم در شبکه را بررسی کند.
تست نفوذ سایت و وب‌اپلیکیشن: در تست نفوذ سایت و وب‌اپلیکیشن، امنیت وب‌سایت‌ها، برنامه‌های کاربردی تحت وب و اجزای مرتبط از نظر آسیب‌پذیری‌هایی مانند کنترل دسترسی، احراز هویت، مدیریت نشست، اعتبارسنجی ورودی و سایر ضعف‌های امنیتی بررسی می‌شود. هدف این آزمون، شناسایی و اعتبارسنجی ضعف‌هایی است که می‌توانند امنیت یا عملکرد سامانه تحت وب را در معرض سوءاستفاده قرار دهند.
تست نفوذ شبکه: در این روش، زیرساخت و تجهیزات شبکه، سرویس‌ها، پورت‌ها، سیستم‌های قابل دسترس و پیکربندی‌های مرتبط با شبکه مورد ارزیابی قرار می‌گیرند تا نقاط ضعف قابل سوءاستفاده شناسایی شوند.
تست نفوذ API: در این نوع تست، رابط‌های برنامه‌نویسی کاربردی (API) از نظر مواردی مانند احراز هویت، کنترل دسترسی، اعتبارسنجی ورودی و افشای اطلاعات بررسی می‌شوند.
تست نفوذ اپلیکیشن موبایل: امنیت اپلیکیشن‌های موبایل و ارتباط آن‌ها با سرویس‌های سمت سرور مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

در کنار این دسته‌بندی‌ها، تست نفوذ پنهانی (Covert Penetration Test) نیز می‌تواند بر اساس نحوه اطلاع‌رسانی به سازمان تعریف شود. در این روش، تعداد محدودی از افراد سازمان یا حتی تیم‌های عملیاتی مرتبط ممکن است از زمان و جزئیات آزمون اطلاع نداشته باشند. نحوه اجرای این نوع آزمون باید پیش از شروع، در محدوده و قوانین اجرای تست مشخص شود.

تست نفوذپذیری چه مراحلی دارد؟

فرآیند تست نفوذ با توجه به نوع سامانه، هدف ارزیابی و محدوده تعیین‌شده می‌تواند متفاوت باشد؛ اما به‌طور کلی شامل مراحل زیر است:

• تعیین محدوده و برنامه‌ریزی (Pre-engagement): پیش از شروع آزمون، محدوده تست، اهداف، دارایی‌های مورد ارزیابی، روش‌های مجاز برای آزمون و محدودیت‌های اجرایی مشخص می‌شوند. در این مرحله همچنین درباره نحوه اجرای تست و قوانین تعامل با سازمان توافق می‌شود تا آزمون بدون ایجاد اختلال غیرضروری در سامانه‌های عملیاتی انجام شود.
• شناسایی (Reconnaissance): در این مرحله، اطلاعات مرتبط با سامانه هدف از منابع عمومی و در صورت توافق، منابع داخلی جمع‌آوری می‌شود. اطلاعاتی مانند دامنه‌ها، زیرساخت‌های قابل دسترس، سرویس‌ها و فناوری‌های مورد استفاده می‌توانند به کارشناس کمک کنند تا سطح حمله را بهتر درک کرده و روش‌های مناسب برای ادامه آزمون را تعیین کند. میزان و روش شناسایی به اهداف و محدوده تست بستگی دارد.
• اسکن و شناسایی آسیب‌پذیری‌ها (Scanning): در این مرحله، سامانه‌ها و سرویس‌های موجود بررسی می‌شوند تا پورت‌ها، سرویس‌ها، نسخه نرم‌افزارها، پیکربندی‌ها و آسیب‌پذیری‌های احتمالی شناسایی شوند. استفاده از ابزارهای خودکار می‌تواند در این مرحله به شناسایی سریع‌تر نقاط ضعف کمک کند، اما یافته‌ها باید توسط کارشناس بررسی و اعتبارسنجی شوند.
• به‌دست‌آوردن دسترسی (Gaining Access): در صورت وجود آسیب‌پذیری قابل سوءاستفاده، کارشناس تست نفوذ تلاش می‌کند با استفاده از روش‌های مجاز و در چارچوب محدوده تعیین‌شده، امکان بهره‌برداری از آن را بررسی کند. هدف این مرحله صرفاً شناسایی آسیب‌پذیری نیست، بلکه مشخص‌کردن میزان دسترسی و تأثیری است که بهره‌برداری از آن می‌تواند برای سازمان ایجاد کند.
• پس‌از بهره‌برداری (Post-Exploitation): پس از به‌دست‌آوردن دسترسی، در صورت پیش‌بینی این مرحله در محدوده آزمون، کارشناس بررسی می‌کند که یک مهاجم با دسترسی به‌دست‌آمده تا چه اندازه می‌تواند به سایر منابع یا سامانه‌های سازمان دسترسی پیدا کند. مواردی مانند ارتقای سطح دسترسی، حرکت جانبی در شبکه و دسترسی به داده‌های حساس می‌توانند در این مرحله بررسی شوند.
• تحلیل و گزارش‌دهی (Analysis & Reporting): یافته‌های حاصل از تست، شواهد مربوط به آسیب‌پذیری‌ها، سطح ریسک و تأثیر احتمالی آن‌ها تحلیل و مستندسازی می‌شوند. گزارش نهایی باید علاوه بر بیان نقاط ضعف، اطلاعات لازم برای اولویت‌بندی و اصلاح آن‌ها را در اختیار سازمان قرار دهد.
• آزمون مجدد (Retesting): پس از اصلاح آسیب‌پذیری‌های شناسایی‌شده، می‌توان آزمون مجدد انجام داد تا مشخص شود اقدامات اصلاحی مؤثر بوده‌اند و آسیب‌پذیری موردنظر برطرف شده است.

تفاوت تست نفوذ خودکار و تست نفوذ دستی چیست؟

تست نفوذ می‌تواند با استفاده از روش‌های دستی، ابزارهای خودکار یا ترکیبی از هر دو انجام شود. هر روش کاربرد متفاوتی دارد و در تست نفوذ حرفه‌ای معمولاً از ابزارهای خودکار در کنار تحلیل و بررسی کارشناس استفاده می‌شود.

تست نفوذ دستی

در تست دستی، کارشناس با تحلیل نتایج، بررسی منطق کسب‌وکار و شبیه‌سازی سناریوهای مختلف حمله، نقاط ضعفی را بررسی می‌کند که ممکن است ابزارهای خودکار قادر به شناسایی یا اعتبارسنجی آن‌ها نباشند. همچنین بررسی دستی می‌تواند به تأیید یافته‌ها و کاهش False Positive کمک کند.

تست نفوذ خودکار

در تست خودکار، ابزارهای تخصصی برای شناسایی سریع آسیب‌پذیری‌ها، سرویس‌ها و پیکربندی‌های مشکوک به کار گرفته می‌شوند. این روش برای پوشش سریع و شناسایی اولیه نقاط ضعف مفید است، اما نتایج آن نیاز به بررسی و اعتبارسنجی کارشناس دارد. به همین دلیل، در تست نفوذ حرفه‌ای معمولاً ابزارهای خودکار در کنار آزمون‌های دستی به کار گرفته می‌شوند.

تست نفوذپذیری چه تفاوتی با سنجش آسیب‌پذیری دارد؟

سنجش آسیب‌پذیری (Vulnerability Assessment) فرایندی است که در آن از ابزارهای خاصی برای شناسایی، دسته‌بندی و امتیازدهی آسیب‌پذیری‌های موجود در یک سیستم، استفاده می‌شود ولی منظور از تست نفوذ، تلاش برای اکسپلویت کردن این آسیب‌پذیری‌ها به منظور تعیین شدت و پتانسیل آن‌ها برای ایجاد آسیب است. البته، تست نفوذ و سنجش آسیب‌پذیری هدفی یکسان را دنبال می‌کنند که شناسایی نقطه‌ضعف‌های امنیتی سیستم‌ها است.

در زیر می‌توانید تفاوت‌های تست نفوذ را با سنجش آسیب‌پذیری ببینید:

• تست نفوذ روی اکسپلویت کردن آسیب‌پذیری‌ها متمرکز است در حالی که سنجش آسیب‌پذیری روی شناسایی و دسته‌بندی آسیب‌پذیری‌ها تمرکز دارد.
• تست نفوذ هم به صورت خودکار و هم به صورت دستی انجام می‌شود و نوع دستی آن اهمیت بیشتری دارد اما سنجش آسیب‌پذیری غالبا به صورت خودکار و با استفاده از ابزارهای اسکنر انجام می‌شود.
• تست نفوذ امکان شناسایی آسیب‌پذیری‌های روز صفر به روش دستی را دارد در حالی که در سنجش آسیب‌پذیری شناسایی آسیب‌پذیری‌های روز صفر تقریبا غیر ممکن است.
• در تست نفوذ به روش دستی، امکان شناسایی آسیب‌پذیری‌های پیچیده وجود دارد، در حالی که سنجش آسیب‌پذیری آسیب‌پذیری‌های پیچیده را شناسایی نمی‌کند.
• تست نفوذ نیازمند زمان و هزینه بیشتری است در حالی که سنجش آسیب‌پذیری زمان و هزینه کمتری صرف می‌کند.

خدمات تست نفوذ سایبرنو

شرکت سایبرنو علاوه بر تست نفوذ دستی و خودکار، نوعی سرویس تحت وب سنجش آسیب‌پذیری برای اپلیکیشن‌های تلفن همراه تحت عنوان آزمایشگاه امنیت تلفن همراه نیز ارائه می‌دهد. تست نفوذ سایبرنو بر اساس استانداردهای OWASP و افتا انجام می‌شود. شما می‌توانید برای آشنایی بیشتر با خدمات تست نفوذ از شرکت دانش بنیان امنیت سایبری سایبرنو، کاتالوگ زیر را دانلود کنید یا به صورت تلفنی با سایبرنو تماس بگیرید تا کارشناسان ما پاسخگوی سوالات شما باشند. 

سوالات پرتکرار

۱- در تست نفوذ چه مواردی بررسی می‌شود؟

تست نفوذ می‌تواند به صورت جامع باشد و صفر تا صد شبکه و فضای سایبری سازمان را بررسی کند یا می‌تواند فقط روی یک حوزه خاص، مثل تست نفوذ وب، تست نفوذ اپلیکیشن، تست نفوذ سرور، تست نفوذ فیزیکی، تست نفوذ شبکه و ... متمرکز باشد. 

۲- خدمات تست نفوذ را از چه شرکتی بخریم؟

بسیاری از شرکت‌های امنیت سایبری، مانند سایبرنو خدمات تست نفوذ را ارائه می‌دهند. به شما توصیه می‌کنیم که برای انتخاب شرکت امنیت سایبری مورد نظر خود به منظور اجرای تست نفوذ، حساسیت بالایی داشته باشید و اطمینان حاصل کنید که پروژه تست نفوذپذیری سازمان خود را به شرکتی که از استانداردهای لازم برخوردار است، می‌سپارید. 

۳- تست نفوذپذیری شامل چه اقدامی نیست؟

اقداماتی مثل تخریب حذف کردن و سرقت اطلاعات حساس سازمان، حمله به زیرساخت‌های سازمان‌های شریک از طریق زنجیره تأمین، حملات داس (DoS) و دیداس (DDoS)، حملات مهندسی اجتماعی بدون هماهنگی با سازمان، استفاده از بدافزارهای واقعی و ایجاد تغییرات دائمی در سامانه‌ها و دارایی‌های سازمان (مانند ایجاد backdoorها در نرم‌افزارها) نباید در تست نفوذ انجام شود.

4-آیا تست نفوذ باعث اختلال در سامانه‌های سازمان می‌شود؟

در صورت برنامه‌ریزی و اجرای صحیح، تست نفوذ باید در محدوده و شرایط از پیش تعیین‌شده انجام شود تا از ایجاد اختلال غیرضروری در سامانه‌های سازمان جلوگیری شود. نوع آزمون، زمان اجرا و اقدامات مجاز نیز پیش از شروع تست مشخص می‌شوند. برخی تکنیک‌های پرریسک نیز تنها در صورت توافق قبلی و وجود شرایط لازم قابل اجرا هستند.

5- هزینه تست نفوذ به چه عواملی بستگی دارد؟

هزینه تست نفوذ به عواملی مانند تعداد و نوع دارایی‌های مورد بررسی، محدوده آزمون، پیچیدگی زیرساخت، نوع تست و میزان دسترسی در اختیار تیم ارزیابی بستگی دارد. بنابراین، تعیین هزینه دقیق معمولاً پس از مشخص‌شدن محدوده و اهداف تست امکان‌پذیر است.